Қарыз бойынша төлей алмасаңыз
Мерзімі өткен берешек — үкім емес, бірақ созу қауіпті: тұрақсыздық айыбы көбейеді, кредиттік тарих бүлінеді. Қарыз алушының құқықтары және заңды шығу жолдары бар — төменде ретімен түсіндіреміз.
Деректер ҚР заңнамасымен салыстырылды: 2026 жылғы 30 қазан.
Мерзімі өткенде не болады
| Мерзім | МҚҰ не істейді және не есептеледі |
|---|---|
| 1-күннен | Тұрақсыздық айыбы: мерзімі өткен төлемнен күніне 0,5 %-ға дейін, қысқа қарыздар бойынша — 0,3 %-ға дейін. Мерзімі өткені туралы жазба кредиттік бюроға беріледі. |
| 10 күнге дейін | МҚҰ сізге мерзімі өткені және қайта құрылымдау құқығы туралы хабарлауға міндетті. |
| 90 күнге дейін | Қоңыраулар, хаттар, агенттік шарт бойынша қарызды коллекторлық агенттікке беру мүмкін. |
| 90 күннен кейін | Тұрақсыздық айыбы — күніне 0,03 %-дан аспайды (21.10.2026 бастап). Тұтынушылық микрокредит бойынша қатарынан 90 күн мерзімі өткеннен кейін есептелген сыйақыны талап етуге болмайды. Сот немесе нотариустың атқарушылық жазбасы мүмкін. |
Тұрақсыздық айыбының жалпы шегі — жылына қарыз сомасының 10 %-ы. Қысқа қарыз (45 күнге дейін және 194 625 ₸) бойынша барлық төлемдер жиынтығында — қарыз сомасының 50 %-ынан аспайды.
1-қадам. Қайта құрылымдау
- Хабарламадан кейін 30 күн ішінде МҚҰ-ға шарттарды өзгерту туралы өтініш беріңіз: кейінге қалдыру, мөлшерлемені төмендету, бөліп төлеу, тұрақсыздық айыбын кешіру. Себебін — жұмыстан айырылу, ауру, табыстың төмендеуі — сипаттап, растайтын құжаттарды қоса беріңіз.
- МҚҰ 15 күн ішінде жауап береді.
- Табыс 30 %-дан астам төмендесе немесе атаулы әлеуметтік көмек алсаңыз, МҚҰ шарттарды өзгертуге міндетті.
- Жауаппен келіспесеңіз — МҚҰ омбудсманына (тегін; 01.01.2027 бастап — бірыңғай қаржы омбудсманы) немесе ҚНРДА-ға жүгініңіз.
2-қадам. Бірнеше кредитор — Finkelisim.kz
01.07.2026 бастап Finkelisim платформасы жұмыс істейді — медиатор арқылы бірден бірнеше банкпен және МҚҰ-мен қарызды ұжымдық реттеу. Екі және одан көп кредитор алдында кемінде 90 күн мерзімі өткен берешек болса, қарыз 150-ден 1 600 АЕК-ке дейін болса және ол бойынша әлі сот шешімі немесе атқарушылық жазба болмаса, платформаны пайдалануға болады. Тегін. ҚНРДА түсіндірмесі.
3-қадам. Банкроттық
- Соттан тыс — eGov, e-Salyq Azamat қосымшасы немесе ХҚКО арқылы, тегін. Қарыз 1 600 АЕК-ке дейін (2026 жылы 6 920 000 ₸), мүлік жоқ, қатарынан 12 ай бойы 1 АЕК-тен асатын төлем болмаған. 6 айға созылады.
- Сот тәртібімен — қарыз көбірек болса немесе мүлік болса, қаржы басқарушысы арқылы.
- Банкроттықтан кейін 5 жыл бойы қарыз алуға болмайды (ломбардтан басқа), қайта банкрот деп танылу — 7 жылдан кейін ғана.
Мемлекеттік қызмет: gov.kz/services/5118.
Коллекторларға арналған ережелер
- Тек ҚНРДА тізіліміндегі агенттіктер жұмыс істей алады; атауында «коллекторлық агенттік» сөздері болуы міндетті.
- Байланыс — сіз тұратын жердің уақыты бойынша жұмыс күндері 8:00-ден 21:00-ге дейін; жеке кездесулер — аптасына 3 реттен және күніне 1 реттен жиі емес.
- Қызметкер өзін таныстыруға, агенттік пен кредиторды атауға, аудио- немесе бейнежазба жүргізуге және сұрау бойынша қарыз туралы құжаттарды көрсетуге міндетті.
- Қорқытуға, алдауға, қорлауға, қарызды үшінші тұлғаларға жария етуге және өтеуге ақша қабылдауға тыйым салынған.
Ережелер бұзылса — әңгімені жазып алыңыз, хабарламаларды сақтаңыз және ҚНРДА-ға шағымданыңыз. 21.10.2026 бастап бұзушылық үшін агенттік тізілімнен шығарылады және бұдан былай жұмыс істей алмайды.
Атқарушылық жазба келсе
Нотариус жазбаның көшірмесін келесі жұмыс күні жіберуге міндетті (e-mail, СМС, eGov немесе мекенжай бойынша). Дәлелді қарсылық беру үшін сізде 10 жұмыс күні бар — сонда нотариус жазбаның күшін жояды, ал дау сотта шешіледі.
Бірнеше МҚҰ ұсыныстары бар серіктес витринасы ашылады. Таңдаған МҚҰ-ны ҚНРДА тізілімінен, ал мөлшерлеме мен ЖТСМ-ді қол қоймас бұрын оның шартынан тексеріңіз.
МҚҰ туралы заң, 6, 7, 9-1, 9-2, 10-баптар — adilet.zan.kz; коллекторлық қызмет туралы заң — adilet.zan.kz; азаматтардың банкроттығы туралы заң — adilet.zan.kz; атқарушылық іс жүргізу туралы заң, 95, 98-баптар — adilet.zan.kz.
Жиі қойылатын сұрақтар
Коллекторлар туыстарға және жұмысқа қоңырау шала ала ма?
Тек сізбен байланысудың жолын табу үшін, егер бұл қарыз шартында көзделсе, және адам мұндай қоңыраулардан бас тартпаса ғана. Үшінші тұлғаларға сіздің қарызыңыз туралы айтуға тыйым салынған.
Менің қарызымды коллекторларға сата ма?
Тұтынушылық микрокредиттер бойынша қарызды коллекторларға беруге (сатуға) 01.05.2027 дейін тыйым салынған. Қазір МҚҰ агенттікке қарызбен жұмысты тек агенттік шарт бойынша тапсыра алады — қарыз МҚҰ-да қалады және төлемді соған жасау керек.
Жалақыдан қанша ұстап қалуы мүмкін?
Барлық ұстап қалудан кейін сізде жалақының кемінде 50 %-ы және кемінде ең төменгі күнкөріс деңгейі (2026 жылы 50 851 ₸) қалуы тиіс. Балаларға арналған жәрдемақылардан, атаулы әлеуметтік көмектен және балаларға төленетін алименттен өндіріп алу жүргізілмейді.
Қарыз неше жылдан кейін «өз-өзінен жойылады»?
МҚҰ талаптары бойынша талап қою мерзімі — 5 жыл. Бірақ күтудің пайдасы жоқ: осы уақыт бойы өндіріп алу жүреді, ал кредиттік тарих бүлінеді.